• phoothit

สร้างคุณค่าผ่าน “ศิลปะ” กิจกรรมเสริมสุขภาพใจสำหรับวัยเกษียณ


sook-kasean-art
สร้างคุณค่าผ่าน “ศิลปะ” กิจกรรมเสริมสุขภาพใจสำหรับวัยเกษียณ

การเกษียณอายุหรือการออกจากงานทำให้ผู้สูงอายุบางส่วนสูญเสียสถานะภาพและบทบาททางสังคม การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ส่งผลต่อสภาพจิตใจและอารมณ์ของผู้สูงอายุ รวมทั้งการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้น ทำให้รู้สึกสูญเสียภาพลักษณ์และสมรรถภาพทางร่างกาย แต่การมองเห็นคุณค่าในตัวเอง จะช่วยให้ผู้สูงอายุมีความมั่นใจ มีบุคลิกภาพที่แข็งแรง และสามารถจัดการความเครียดของตนเองได้


ศิลปะเป็นกิจกรรมทางเลือกหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมองเห็นคุณค่าในตัวเอง เป็นช่องทางให้ผู้สูงอายุได้เข้าใจตนเอง ได้แสดงออกความรู้สึกนึกคิดผ่านการทำงานศิลปะ โดยเฉพาะสิ่งที่ไม่สามารถสื่อสารเป็นคำพูดได้


กิจกรรมทางศิลปะนอกจากจะช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อ กระตุ้นประสาทสัมผัสการประสานงานกันระหว่างสายตาและมือ ยังพบว่า ศิลปะสามารถใช้เป็นกิจกรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพด้านความคิดสร้างสรรค์ได้ ส่วนด้านสังคมนั้น การร่วมกิจกรรมศิลปะกับผู้อื่น ยังเป็นการเปิดโอกาสได้พบปะสื่อสาร สร้างสัมพันธ์อีกด้วย


ในขณะที่ทำกิจกรรมทางศิลปะจะเกิดอารมณ์ที่หลากหลาย ส่งผลให้เกิดการกระตุ้นความรู้สึกอย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมการฟื้นฟูความนึกคิดและความทรงจำ ก่อให้เกิดการเชื่อมต่อกันของเซลล์สมอง ไม่ว่าจะเป็นสมองใหญ่ส่วนหน้า (Cerebral cortex) สมองกลีบข้าง (Parietal lobe) สมองส่วนน้อย (Cerebellum) และสมองส่วนที่รับผิดชอบเกี่ยวกับอารมณ์ส่วนระบบลิมบิก (Limbic system) ส่วนอะมิกดาลา (Amygdala)


ดังนั้น เมื่อผู้สูงอายุได้ลงมือทำงานศิลปะ กระบวนการของกิจกรรมจะทำให้ผู้สูงอายุมีอิสระ ผ่อนคลาย เข้าใจตนเอง ส่งผลให้เกิดความเชื่อมั่นและมองเห็นคุณค่าในตัวเอง เรียนรู้ปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น


สอดคล้องกับ รูบิน เจ. (Rubin J.) นักวิชาการด้านศลิปะบำบัด ได้กล่าวไว้ว่า


ศิลปะบำบัดเปรียบเสมือนกุญแจที่สามารถไขเข้าไปสู่ความเป็นตัวตนของบุคคลนั้นได้

ตัวอย่างกิจกรรมศิลปะ


1.วาดรูปอย่างง่าย ตามอิสระ ประโยชน์คือ ผู้สูงอายุเกิดความรู้สึกผ่อนคลาย และได้สร้างความคุ้นเคยกับกระบวนการทำงานศิลปะที่ไม่ซับซ้อน


2.สร้างสรรค์งานศิลปะตามหัวข้อที่กำหนด เช่น วาดเกี่ยวกับธรรมชาติ วาดครอบครัว วาดภาพตนเอง เป็นต้น ประโยชน์คือ ผู้สูงอายุได้มีโอกาสทบทวนช่วงชีวิตของตนเองกับสิ่งที่มีความผูกพันในชีวิตที่ผ่านมา เกิดการเรียนรู้กับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชีวิต และมองเห็นคุณค่าในตัวเอง


3.วาดการเจริญเติบโตในชีวิตหรือช่วงที่มีความสำคัญของชีวิต เช่น วาดภาพตนเองในหลายช่วงอายุตั้งแต่เด็กจนปัจจุบัน วาดถึงบางเหตุการณ์ในความทรงจำ เป็นต้น ประโยชน์คือ ผู้สูงอายุได้ทบทวนเรื่องราวในชีวิตของตนเองอย่างลึกซึ้ง สามารถนำมาสู่การวิเคราะห์ตนเอง เพื่อนำมาสู่การปรับตัวและรับมือกับความเครียดที่เผชิญได้ และทำให้มองเห็นคุณค่าของตนเองมากขึ้น


4.กิจกรรมระบายสีน้ำ ประโยชน์คือ ผู้สูงอายุได้รู้สึกผ่อนคลาย อิสระ เป็นตัวของตัวเอง ลดความรู้สึกคับข้องใจจากปัญหาต่าง ๆ ในชีวิต


5.กิจกรรมงานปั้น ประโยชน์คือ ช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อมัดเล็กให้กับผู้สูงอายุ และกระตุ้นประสาทสัมผัส วัสดุกลุ่มดินหรือแป้งที่เป็นธรรมชาติจะช่วยให้ผู้สูงอายุเชื่อมโยงกับชีวิตได้ง่ายขึ้น เข้าถึงความรู้สึกขัดแย้งภายในจิตใจ และถ่ายทอดผ่านการทำงาน


เห็นได้ว่าการทำงานศิลปะไม่ใช่กิจกรรมเฉพาะในห้องเรียน หรืองานของศิลปินอาชีพเท่านั้น แต่ศิลปะเป็นเรื่องใกล้ตัวที่มีประโยชน์มากมาย ส่งผลต่อความรู้สึกและคุณค่ามากกว่าที่คิด ชาวสุขเกษียณสามารถทำเองได้ที่บ้าน โดยประยุกต์จากตัวอย่างกิจกรรมดังที่กล่าวไปตามความพอใจ ไม่จำเป็นต้องทำตามลำดับหรือทุกกิจกรรม ไม่ต้องกังวลว่าผลงานจะออกมาเป็นอย่างไร ความสำคัญอยู่ที่ขณะลงมือทำ มากกว่าผลลัพธ์ของชิ้นงาน


(ข้อมูลบางส่วนจาก : บทความวิชาการเรื่อง "ศิลปะเพื่อการบำบัดในผู้สูงอายุ" ของ ญาดารัตน์ บาลจ่าย คณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช)



ดู 18 ครั้ง0 ความคิดเห็น